Liefdesrelatie met een lotgenoot of niet?

Als je autistisch bent, kun je zowel daten of een liefdesrelatie hebben met iemand die ‘normaal’ of neurotypisch is alsook met iemand die net als jij autistisch is. Het kan ook nog zo zijn dat iemand ook op het autismespectrum zit, zonder dit te weten. En het kan nog zo zijn dat iemand niet autistisch is, maar wel een andere neurodiversiteit heeft, zoals ADD. Of misschien is het iemand met psychische problemen zoals een angststoornis.

Of misschien is het iemand zonder een kwetsbaarheid of label, maar wel iemand met veel levenservaring, zoals mantelzorger zijn, diabetes hebben of rouwervaringen hebben. Ieder mens heeft namelijk een verhaal. Iedereen heeft wat meegemaakt en daarnaast hebben we allemaal positieve en lastige karaktereigenschappen. Ook hebben we allemaal veel gemeen wat onze behoeften betreft, zoals gezien worden door anderen, positieve gevoelens hebben en jezelf mogen zijn. Met of zonder label, wel of niet autistisch.

Mensen hebben relaties met mensen

Persoon A > Persoon B v	Anders zijn (autistisch bijvoorbeeld)	Een stoornis of ziekte hebben (bijvoorbeeld een persoonlijkheidstoornis)	Normaal zijn (als in gemiddeld en gezond)
Anders zijn (autistisch bijvoorbeeld)	+	+	+
Een stoornis of ziekte hebben (bijvoorbeeld een persoonlijkheidstoornis)	+	+	+
Normaal zijn (als in gemiddeld en gezond)	+	+	+

Van label naar eigenschappen

Belangrijker dan wat iemand heeft of hoe iemand is, is waar jij naar op zoek bent in een relatie. Als je begrip en (h)erkenning bijvoorbeeld belangrijk vindt, kan het fijn zijn om met een lotgenoot in een relatie te zijn. Idem dito als je iemand zoekt met dezelfde eigenschappen, levensstijl en/of bezigheden. Als je allebei behoefte hebt aan veel duidelijkheid, weinig prikkels en goede communicatie, kun je elkaar goed ondersteunen in die behoefte. Dan begrijp je elkaar sneller en kun je makkelijker rekening met elkaar houden bijvoorbeeld.

Een valkuil van veel op elkaar lijken, is wel dat je elkaar ook in de weg kunt zitten en elkaar minder goed kan aanvullen. Wat als je allebei bijvoorbeeld heel chaotisch bent? Dan heb je ook nog last van de chaos van de ander bovenop je eigen chaos. Wat als je allebei moeite hebt met initiatieven nemen? Dan komen jullie misschien niet tot actie.

Ik zelf zoek nu meer die aanvulling. Ik vind het bijvoorbeeld aantrekkelijk als iemand sociaal is op een meer natuurlijke manier. Bij mij is het aangeleerd en kost het veel energie. Als de ander dat sociale meer van nature heeft, kan ik me daar aan optrekken. Ook vind ik daadkracht fijn, omdat ik zelf zo’n eeuwige twijfelkont ben en het fijn vindt als de ander wat makkelijker beslissingen neemt. Dus qua karakter vind ik het fijn en leuk als iemand anders is. Dan kan ik andersom hopelijk ook weer iets meegeven aan die ander.

Wat werkt in de praktijk in een liefdesrelatie?

Maar voor sommige dingen moet je wel een beetje hetzelfde in het leven staan. Dan denk ik aan normen en waarden en levensstijl. Iemand die discrimineert, zichzelf niet verzorgt en nooit naar zichzelf kijkt, wil ik niet als partner. Voor mij als linkse vegan, is het ook belangrijk dat iemand een beetje bewust eet, respect heeft voor dieren en het milieu. Ook moet iemand niet oordelen over mijn ggz-verleden en dat ik nu nog in de Wajong zit. Je moet je leven natuurlijk wel een beetje op elkaar kunnen afstemmen en respect hebben voor elkaars verhaal.

Tijdens het daten leer je elkaar kennen en ontdek je of jullie levens bij elkaar passen. Daar komt trouwens wel echt een bepaald gevoel bij voor mij, dat verder dan gaat dan je verstand en een lijstje voor- en nadelen aan de liefdesrelatie. Dat gaat over een gevoel van liefde, vreugde, veiligheid en verbondenheid. Dat zijn dingen die moeten groeien.

Elkaar aanvullen

Ik zoek dat gevoel en ik zoek niet iemand die ook autistisch is of niet. Maar bepaalde kenmerken die je onder andere vaak bij autisme ziet, vind ik wel belangrijk. Denk aan puur, oprecht, trouw en eerlijk zijn, humor en een gevoel voor rechtvaardigheid hebben. Herkenning kan ook een gevoel van aantrekkingskracht veroorzaken.

Ik zelf ben op de middelbare school twee jaar verliefd geweest op iemand van wie ik later pas wist dat hij Asperger had. Het was een bepaalde mysterieusheid die me aantrok. En mijn eerste relatie was ook met iemand met Asperger. Hij was bijvoorbeeld lief, oprecht en trouw. (De twee mannen waren overigens totaal verschillend qua uiterlijk en karakter.)

Maar puur, oprecht, trouw en eerlijk zijn vind je ook bij mannen zonder autisme. Wel of niet autistisch zijn maakt uiteindelijk voor mij niet uit. Het gaat om bepaalde kenmerken bij mij en de ander en of dat samengaat. Het gaat erom dat de relatie ons beiden meer geeft dan kost. Dat is een proces van ervaren, zoeken en samen groeien in een liefdesrelatie. Dat gaat bij mij niet zo snel in het begin tijdens het daten bijvoorbeeld. Die zelfkennis is ook al veel waard.

Wat vind jij belangrijk bij een partner?